Дар асри XXI равандҳои ҷаҳонишавӣ (глобализатсия) ба яке аз омилҳои асосии рушди иқтисодиёти кишварҳо табдил ёфтаанд. Ба назари ман, ҷаҳонишавӣ ба густариши робитаҳои иқтисодӣ, савдо, сармоягузорӣ ва мубодилаи технологияҳо таъсири мусбат мерасонад. Аммо дар баробари ин, он барои иқтисодиёти миллӣ баъзе мушкилот низ ба миён меорад, аз ҷумла рақобати шадид ва вобастагӣ аз бозори ҷаҳонӣ. Аз ҳамин сабаб, масъалаи рушди устувори иқтисоди миллӣ хеле муҳим мебошад.

Рушди устувори иқтисодиёт ин рушди мунтазам ва мутавозин аст, ки на танҳо ба афзоиши истеҳсолот, балки ба беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ, ҳифзи муҳити зист ва истифодаи самараноки захираҳо равона шудааст.

Ба андешаи ман, се сутуни асосии рушди устувор инҳоянд: рушди иқтисодӣ, рушди иҷтимоӣ ва ҳифзи муҳити зист. Танҳо дар сурати нигоҳ доштани тавозун байни ин се самт метавон рушди воқеан устуворро таъмин кард.

Ҷаҳонишавӣ барои кишварҳо ҳам имконият ва ҳам хатар дорад. Аз як тараф, он имкон медиҳад, ки сармояи хориҷӣ ҷалб карда шавад, технологияҳои муосир ворид гарданд ва бозорҳои фурӯш васеъ шаванд. Аз тарафи дигар, он метавонад вобастагии иқтисодро аз кишварҳои дигар зиёд кунад, рақобатпазирии истеҳсолкунандагони дохилиро коҳиш диҳад ва таъсири бӯҳронҳои ҷаҳониро зиёд намояд.

Аз ин рӯ, фикр мекунам, ки ҳар як давлат бояд сиёсати дурусти иқтисодиро пеш барад, то аз имкониятҳо самаранок истифода бурда, хатарҳоро кам кунад.

Яке аз роҳҳои муҳим рушди иқтисоди рақамӣ мебошад. Имрӯз технологияҳои иттилоотӣ нақши калон доранд ва ба баланд шудани самаранокии истеҳсолот ва хизматрасонӣ мусоидат мекунанд. Масалан, истифодаи пардохтҳои электронӣ ва хизматрасониҳои онлайн иқтисодиётро шаффоф ва осон мегардонад.

Соҳибкории хурду миёна низ барои рушди иқтисодиёт хеле муҳим аст. Ба назари ман, он боиси таъсиси ҷойҳои нави корӣ, афзоиши рақобат ва рушди бозори дохилӣ мегардад. Давлат бояд ин соҳаро тавассути имтиёзҳои андозӣ ва дастгирии молиявӣ дастгирӣ намояд.

Инчунин, ҷалби сармоягузории хориҷӣ ба рушди инфрасохтор ва саноат мусоидат мекунад. Аммо муҳим аст, ки манфиатҳои миллӣ ҳифз карда шаванд ва сармоя ба соҳаҳои муҳим равона гардад.

Барои рушди устувор зарур аст, ки маҳсулоти миллӣ рақобатпазир бошанд. Инро метавон тавассути беҳтар кардани сифат, кам кардани хароҷот ва истифодаи технологияҳои нав ба даст овард.

Ислоҳоти идоракунии давлатӣ низ хеле муҳим аст. Шаффофият, мубориза бо коррупсия ва содда кардани расмиёт ба рушди иқтисодиёт мусоидат мекунанд.

Ҳамчунин, маориф ва тайёр кардани мутахассисони баландихтисос нақши калон доранд. Ба назари ман, сармоягузорӣ ба соҳаи маориф ва илм барои рушди дарозмуддат хеле муҳим аст.

Дар баробари ин, рушди иқтисодӣ набояд ба муҳити зист зарар расонад. Истифодаи технологияҳои “сабз”, сарфаи энергия ва коркарди партовҳо барои рушди устувор аҳаммияти калон доранд.

Ҳамин тавр, ба хулосае омадам, ки рушди устувори иқтисодиёти миллӣ дар шароити ҷаҳонишавӣ раванди мураккаб аст. Барои расидан ба он давлат бояд сиёсати дуруст пеш барад, иқтисоди рақамиро рушд диҳад ва соҳибкориро дастгирӣ намояд.

Танҳо дар ин сурат иқтисоди миллӣ метавонад дар шароити рақобати ҷаҳонӣ устувор боқӣ монад ва сатҳи зиндагии мардум баланд шавад.

Шукрия Муминова, донишҷӯи Академия