Дар ҷаҳони муосир терроризм ба яке аз хатарҳои ҷиддии амнияти миллӣ ва суботи иҷтимоӣ табдил ёфтааст. Он на танҳо амнияти давлатҳоро зери таҳдид қарор медиҳад, балки ба рушди иқтисодӣ, устувории сиёсӣ, фазои иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа низ таъсири манфӣ мерасонад. Терроризм бо истифода аз тарсу ҳарос, нооромӣ ва ихтилофоти иҷтимоӣ кӯшиш мекунад, ки сохтори муътадили ҷомеаро халалдор намояд ва эътимоди шаҳрвандонро ба институтҳои давлатӣ коҳиш диҳад. Аз ин рӯ, баррасии паёмадҳои терроризм ва муайян намудани тадбирҳои муассири пешгирикунанда аҳамияти муҳим дорад.

Пеш аз ҳама, терроризм ба амнияти ҷамъиятӣ таъсири бевосита мерасонад. Ҳар як амали террористӣ боиси ба вуҷуд омадани фазои тарс, изтироб ва нооромӣ мегардад. Дар чунин шароит эътимоди мардум ба оянда коҳиш ёфта, фазои иҷтимоӣ ноустувор мешавад. Вақте ки ҷомеа дар ҳолати тарсу ноамнӣ қарор мегирад, рушди устувори иқтисодӣ низ халалдор мешавад.

Паёмади дигари терроризм таъсири манфӣ ба иқтисодиёт мебошад. Нооромии иҷтимоӣ ба коҳиши сармоягузорӣ, суст гардидани фаъолияти соҳибкорӣ, паст шудани гардиши савдо ва афзоиши бекорӣ оварда мерасонад. Илова бар ин, давлат маҷбур мешавад, ки маблағҳои зиёдеро барои таъмини амният равона намояд, ки ин метавонад имкониятҳои маблағгузории соҳаҳои иҷтимоиро маҳдуд созад.

Терроризм инчунин ба фазои иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа таъсири манфӣ мерасонад. Он метавонад ба афзоиши нобоварӣ миёни гурӯҳҳои иҷтимоӣ, шиддат гирифтани ихтилофҳо ва паҳншавии ақидаҳои ифротӣ мусоидат намояд. Дар чунин шароит эҳтимоли радикализатсияи ҷавонон бештар мегардад, ки ин метавонад суботи дарозмуддати ҷомеаро зери хатар гузорад.

Терроризм одатан дар заминаи як қатор омилҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва идеологӣ ба вуҷуд меояд. Аз ҷумла, сатҳи пасти маърифат, бекорӣ, нобаробарии иҷтимоӣ, маҳдуд будани имкониятҳои иҷтимоӣ ва таъсири иттилооти ифротӣ аз омилҳои асосии паҳншавии андешаҳои террористӣ ба ҳисоб мераванд.

Ҷавонон ҳамчун қишри фаъолтарини ҷомеа бештар ба таъсири чунин омилҳо дучор мешаванд. Дар сурати набудани имкониятҳои худшиносӣ, шуғли устувор ва дастгирии иҷтимоӣ, онҳо метавонанд ба таъсири гурӯҳҳои ифротӣ гирифтор гарданд. Аз ин рӯ, пешгирии радикализатсия дар байни ҷавонон яке аз самтҳои муҳими таъмини суботи ҷомеа ба ҳисоб меравад.

Илова бар ин, рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ низ ба паҳншавии ақидаҳои террористӣ мусоидат мекунад. Гурӯҳҳои ифротӣ тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ва платформаҳои рақамӣ кӯшиш мекунанд, ки ҷавононро ҷалб намоянд ва андешаҳои худро таблиғ кунанд. Ин ҳолат зарурати таҳкими фарҳанги иттилоотӣ ва саводи рақамиро бештар менамояд.

Барои пешгирии терроризм ва таъмини суботи ҷомеа татбиқи маҷмӯи тадбирҳои ҳамоҳангшуда зарур мебошад. Пеш аз ҳама, баланд бардоштани сатҳи маърифат ва дониш аҳамияти калидӣ дорад. Ҷомеаи дорои сатҳи баланди маърифат нисбат ба таъсири идеологияҳои ифротӣ устувортар мебошад. Дар ин самт, рушди низоми маориф, таҳкими тарбияи шаҳрвандӣ ва баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқӣ нақши муҳим мебозанд.

Тадбири муҳимми дигар беҳтар намудани вазъи иҷтимоӣ-иқтисодӣ мебошад. Таъмини шуғли устувор, дастгирии соҳибкории ҷавонон, коҳиши нобаробарии иҷтимоӣ ва фароҳам овардани имкониятҳои рушди шахсӣ метавонад заминаҳои иҷтимоии терроризмро коҳиш диҳад. Ҷомеае, ки дар он имкониятҳои баробар вуҷуд доранд, ба таъсири идеологияҳои ифротӣ камтар осебпазир мебошад.

Тақвияти ҳамкории байни давлат ва ҷомеаи шаҳрвандӣ низ аҳамияти муҳим дорад. Муассисаҳои таълимӣ, оила, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва воситаҳои ахбори омма метавонанд дар пешгирии радикализатсия нақши муассир дошта бошанд. Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва эҳтироми арзишҳои миллӣ яке аз омилҳои муҳими таҳкими суботи ҷомеа мебошад.

Дар баробари ин, баланд бардоштани саводи иттилоотӣ ва муқовимат ба таблиғоти ифротӣ низ зарур аст. Ҷавонон бояд қобилияти таҳлили иттилоот, шинохти манбаъҳои боэътимод ва муқовимат ба иттилооти бардурӯғро дошта бошанд. Ин тадбир метавонад таъсири таблиғоти террористиро коҳиш диҳад.

Терроризм яке аз хатарҳои ҷиддии ҷаҳони муосир буда, ба суботи иҷтимоӣ, рушди иқтисодӣ ва амнияти миллӣ таъсири манфӣ мерасонад. Паёмадҳои он метавонанд дар шакли нооромии иҷтимоӣ, коҳиши рушди иқтисодӣ, афзоиши радикализатсия ва суст гардидани эътимоди ҷомеа зоҳир гарданд. Аз ин рӯ, пешгирии терроризм бояд дар асоси тадбирҳои ҳамаҷонибаи маърифатӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва иттилоотӣ амалӣ карда шавад.

Таъмини суботи ҷомеа танҳо дар сурате имконпазир аст, ки тамоми ниҳодҳои давлатӣ ва ҷомеа дар якҷоягӣ амал намоянд. Баланд бардоштани сатҳи маърифат, фароҳам овардани имкониятҳои рушди ҷавонон, таҳкими ҳамкории иҷтимоӣ ва муқовимат ба идеологияҳои ифротӣ метавонад заминаи устувори амнияти ҷомеаро таъмин намояд. Танҳо дар чунин шароит ҷомеа метавонад аз таҳдидҳои терроризм эмин монда, роҳи рушди устувор ва оромро идома диҳад.

Муниса Сайдалиева, донишҷӯи курси 3-юми факултети идоракунии давлатии Академия